Naaktmodel                                                                               Modemodel, fotomodel, kunstenaarsmodel

Een naaktmodel is een persoon, die ongekleed poseert voor kunstenaars, academiestudenten of groepen amateurs. De vier meest voorkomende kunstvormen die gebruikmaken van naaktmodellen zijn tekenen, schilderen, beeldhouwen en fotografie. Bij het modeltekenen en schilderen op de kunstacademie is het doel het lichaam te leren weergeven van mensen in verschillende leeftijden, vormen en etniciteit. Er zijn daardoor weinig beperkingen in de keuze van het model. Kinderen worden doorgaans niet gevraagd, omdat men aanneemt dat zij te jong zijn om te kunnen poseren.

 

Naakt poseren

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Naakt poseren, zich ontkleden, zich bloot geven, zich naakt tonen vereist vertrouwen. En dat geldt ook voor de situatie tussen model en kunstenaar. Dat vertrouwen moet groeien.

Iemand vragen om model te staan is één ding, iemand vragen om als naaktmodel te poseren is een ander. Voor iemand die niet met het thema bezig is, is het immers vaak moeilijk te vatten waar de kunstenaar naartoe wil.                                                                                                De vermoedens dat er “oneerbare” verlangens meespelen, geeft aan dat er geen vertrouwen is. Van zodra het vertrouwen er echter eenmaal is, is het ontkleden zo gebeurd.                                                                      Het is als een opluchting, een ‘eindelijk-kan-het’-gevoel.  Het ontkleden beantwoordt dus aan een diepe behoefte, aan een wens tot bevrijding.

«Het is geen gering moment voor een model – om naakt te poseren. Het heeft iets groots en het heeft tegelijkertijd, in al zijn natuurlijkheid, iets onnatuurlijks. Het zich uitkleden voor de kunst en dan een flinke poos voor de kunstenaar in je blootje blijven staan, het heeft iets vreemds en verwarrends. Voor het model – en voor de schilder die er in die situatie als eerste naar kijkt.» - Gerrit Komrij

Maar dan begint het pas.  Het model vraagt richtlijnen, want het model heeft het verlangen er zo goed mogelijk op te staan. De kunstenaar wil echter dat het model er zo echt mogelijk op staat, zodat het naaktportret iets toont.  De communicatie tussen model en kunstenaar moet dus groeien; doorheen het werken ontstaat er een wederzijds respect, een houding waardoor warmte ontstaat, een soort elektriciteit die in de lucht hangt (en die je trouwens bij iedere goede ontmoeting terugvindt) en die uiteindelijk voor één of twee poses zorgt waar ‘het’  te zien is .

Dat ‘het’ is ondefinieerbaar: het heeft te maken met wie het model is, maar ook met wie de kunstenaar is. Het heeft te maken met een situatie uit het leven.                                                                                           Dat ‘het’ is dat wat de foto waard maakt om uit te vergroten en te tonen. Het geeft een rechtstreekse inkijk in de ziel, in de persoon van het model.

Gedurende het poseren wordt van het model verwacht dat het niet beweegt. Rekening houdend met de fysieke beperkingen van het model, wordt het poseren regelmatig onderbroken voor pauzes; bijvoorbeeld volgens een schema van 25 minuten poseren en 10 minuten pauze. De ervaring en de bekwaamheid van het model alsmede de moeilijkheidsgraad van de pose zullen bij het vaststellen van de duur van de poseersessie een rol spelen.

Poses kunnen verdeeld worden in drie categorieën: staand, zittend, en liggend. Binnen ieder van deze bestaan verschillende moeilijkheidsgraden, zodat de ene categorie niet altijd makkelijker is dan een andere.  Kunstenaars en docenten zullen vaak poses kiezen waarbij de spieren en spiergroepen actief zijn voor meer dynamische en esthetische onderwerpen. Bekende poses als gedraaide standen, hangend zitten en in het bijzonder de klassieke contrapposto zijn moeilijk gedurende langere tijd vol te houden

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Poseersessies kunnen variëren van enkele seconden tot meerdere uren. Korte dynamische poses kunnen gebruikt worden voor het weergeven van actie. Hierbij neemt het model een pose aan die niet lang is vol te houden, maar juist lang genoeg om de kunstenaar de gelegenheid te geven snel de essentie ervan vast te legen. Voor langduriger poses waarbij het model een of meer pauzes moet nemen, worden vaak krijttekens of plakband gebruikt als referentie voor de positie van het model.

 

Naakt poseren, vroeger en nu.

De Oude Grieken, bij wie het naakte lichaam een alledaags verschijnsel was, hadden veel minder behoefte aan professionele modellen dan de modernen; maar het is zeer onwaarschijnlijk dat hun kunstwerken tot stand zouden zijn gekomen zonder veelvuldig naar de waarneming te werken.                    Het is waarschijnlijk in het Oude Griekenland dat voor het eerst gebruik is gemaakt van naaktmodellen. De vertelling over Zeuxis door Valerius Maximus, die vijf van de mooiste maagden van de stad Crotone als modellen kreeg aangeboden voor zijn schilderij van Helena, toont het gebruik van modellen aan.

Tijdens de Renaissance gebruikten schilders doorgaans hun familieleden, vrienden en kennissen als modellen, zoals blijkt uit vele bronnen afkomstig uit Venetië, Florence, Rome en andere steden, en de verhalen over Titiaan en de hertogin van Ferrara, en over Botticelli en Simonetta Vespucci, maken duidelijk dat dames van hoge afkomst er soms niet afkerig van waren hun charmes door het schilderspenseel te laten vereeuwigen. 

Betaalde modellen waren niet onbekend, zoals het verhaal over de ongelukkige contadino die door Jacopo Sansovino als model voor zijn standbeeld van Bacchus laat zien.

Het kunstenaarsmodel als beroepsgroep valt samen met het ontstaan van kunstacademies.